Bir keresinde üç günlük çeviri dosyamı yanlışlıkla Shift+Delete ile uçurdum. Klasörü temizliyordum, seçim kaymış, "sil" dedim ve ekranda hiçbir uyarı çıkmadı. O anda hissettiğim şeyi bilenler bilir: mide düğümlenir. Ama o dosyayı yirmi dakika içinde geri getirdim ve o günden sonra silinen dosya kurtarma konusunu ciddiye alan biri oldum. Çünkü çoğu insanın sandığı gibi "sildiğim dosya yok oldu" doğru değil; silinen dosya çoğunlukla hâlâ oradadır, sadece sistem o alanı "artık kullanılabilir" olarak işaretlemiştir.
Bu yüzden ilk tavsiyem şu: panikleyip rastgele program indirmeye başlamayın. Sırayla, en zararsız yöntemden en teknik olana doğru ilerleyin. Aşağıda kendi denediğim sırayı anlatıyorum.
Herhangi bir araç kurmadan önce, Windows'un ve kullandığınız servislerin size zaten sunduğu üç noktayı kontrol edin. Deneyimime göre kaybolan dosyaların büyük kısmı burada çıkıyor.
Geri Dönüşüm Kutusu'na baktım, boştu diyenlerin çoğu aslında yanlış bakıyor. Kutuyu açtıktan sonra görünüm ayarlarından "Özgün Konum" ve "Silinme Tarihi" kolonlarını açın, ardından tarihe göre sıralayın. Yüzlerce öğe arasında dosya adını hatırlamıyorsanız bile "bugün silinenler" listesinde onu bulursunuz. Bulduğunuzda sağ tık, "Geri Yükle" – dosya eski klasörüne aynı adla döner.
Kutuda çıkmıyorsa üç ihtimal var: Shift+Delete ile kalıcı silinmiş, dosya kutunun boyut sınırından büyük olduğu için doğrudan silinmiş ya da USB bellek/harici disk üzerindeydi. Harici sürücülerde Geri Dönüşüm Kutusu çalışmaz, bu detayı geç öğrendim ve bir fotoğraf arşivini böyle kaybettim.
Dosyanın bulunduğu klasöre sağ tıklayıp Özellikler > Önceki Sürümler sekmesine bakın. Sistem koruması veya Dosya Geçmişi açıksa, klasörün dünkü ya da geçen haftaki hâlini görüp içinden tek dosyayı çekebilirsiniz. Office dosyalarında ayrıca uygulamanın kendi otomatik kurtarma klasörü var; Word veya Excel'i açıp "Kurtarılan belgeler" bölmesini kontrol etmek bazen tek başına yeterli oluyor.
Bu özellikler kapalıysa şimdi açın. Windows masaüstünüzü ve sistem ayarlarınızı düzenlerken bir kez uğraşıp Dosya Geçmişi'ni harici bir diske yönlendirmek, ileride yaşayacağınız onlarca krizi baştan çözüyor.
Dosya OneDrive, Google Drive veya iCloud klasöründeyse iş çok kolay. Bu servislerin web arayüzünde ayrı bir çöp kutusu var ve silinen içerik bir süre orada bekliyor. Üstelik çoğu sürüm geçmişi de tutuyor; yani dosya silinmemiş ama üzerine yanlış kayıt yapılmışsa eski sürüme dönebilirsiniz. Bulut depolama seçeneklerini karşılaştırırken ben artık kapasiteden çok bu iki özelliğe bakıyorum.
Yukarıdakiler sonuç vermediyse sıra gerçek kurtarma araçlarına geliyor. Burada yapılan hatalar, kurtarma şansını tamamen bitirebiliyor.
Silinen dosyanın verisi diskte duruyor ama işaretli değil. Aynı diske yeni bir şey yazıldığı anda o alanın üzerine binilebilir. Bu yüzden:
| Araç | Ne zaman kullanırım |
|---|---|
| Windows File Recovery (winfr) | Microsoft'un kendi komut satırı aracı; NTFS'te yeni silinmiş dosyalar için ilk denemem. |
| Recuva | Arayüzü basit, "derin tarama" seçeneği var; dosya adlarını da sıklıkla koruyor. |
| PhotoRec / TestDisk | Dosya sistemi bozulmuş, biçimlendirilmiş sürücülerde imzaya göre tarama yapar. Adları kaybeder ama içeriği getirir. |
Program indirirken dikkatli olun: "veri kurtarma" araması reklam ve zararlı yazılım dolu. İndirmeyi mutlaka üreticinin resmi sitesinden yapın ve kurulum sırasında ek y